این قارچ‌ها داخل شما زندگی می‌کنن و ممکنه روی سلامتیتون تأثیر بذارن

«میکروبیوم روده» تو سال‌های اخیر به یه اصطلاح رایج تو حوزه سلامت تبدیل شده. دلیلش هم واضحه؛ تحقیقات زیادی نشون داده که تریلیون‌ها میکروبی که تو روده ما زندگی می‌کنن چقدر برای سلامتی مهمن.

اما چیزی که شاید خیلی‌ها ندونن اینه که میکروبیوم فقط باکتری نداره. بلکه شامل انواع دیگه میکروب‌ها – از جمله قارچ‌ها – هم هست. بخش قارچی میکروبیوم رو «مایکوبیوم» (Mycobiome) می‌گن.

اگرچه مایکوبیوم کمتر از همتای باکتریاییش مورد مطالعه قرار گرفته، تحقیقات جدید نشون میده که به رژیم غذایی حساسه و ممکنه روی سلامتی ما هم تأثیر بذاره.

کاندیدا تو روده

بیشترین مایکوبیوم مورد مطالعه، مایکوبیومیه که تو روده‌های ما قرار داره. این مایکوبیوم از گونه‌های قارچی زیادی تشکیل شده. رایج‌ترین گونه‌های قارچی که اونجا پیدا میشن، به خصوص تو دنیای غرب، متعلق به خانواده کاندیدا (Candida) هستن.

کاندیدا نوعی مخمر هست. برای بیشتر ما، جمعیت کاندیدا تو مایکوبیوممون توسط سیستم ایمنی و باکتری‌های روده‌مون کنترل میشه. اما تغییر تو هر کدوم از این‌ها می‌تونه باعث گسترش جمعیت کاندیدا تو مایکوبیوم بشه. این می‌تونه یه مشکل باشه، چون کاندیدا ممکنه تو افرادی که سیستم ایمنی آسیب‌دیده دارن، عفونت‌های تهدیدکننده زندگی ایجاد کنه.

مثلاً، تحقیقات نشون داده که بیمارانی که تو بیمارستان آنتی‌بیوتیک می‌گیرن، احتمال ابتلای بیشتری به عفونت‌های کاندیدا دارن.

این تا حدی با تأثیر آنتی‌بیوتیک‌ها توضیح داده میشه، چون آنتی‌بیوتیک‌ها گونه‌های خاصی از باکتری‌های روده رو می‌کشن که برای فضا و منابع تو روده با کاندیدا رقابت می‌کنن. همچنین مشخص شده که آنتی‌بیوتیک‌ها مستقیماً سلول‌های ایمنی ما و نحوه مبارزه اونا با عفونت‌های قارچی رو تغییر میدن.

یه مطالعه دیگه که مایکوبیوم بیماران سرطانی رو تحلیل کرده، فهمیده بیمارانی که به عفونت‌های جدی کاندیدا مبتلا شدن، درست قبل از شروع عفونت، رشد بیش از حد این قارچ رو تو مایکوبیومشون داشتن. این موضوع در ترکیب با اثرات مخرب شیمی‌درمانی روی سیستم ایمنی، مبارزه بیماران با عفونت رو سخت‌تر می‌کرده.

اختلال تو تعادل کاندیدا تو مایکوبیوم با چندین بیماری دیگه هم مرتبط دونسته شده. به عنوان مثال، سطح کاندیدا تو بیماران بدحال بالا هست. این نشون میده که کاندیدای بیش از حد تو روده‌های ما، نشونه‌ای از ضعف سلامتیه.

تغییرات تو مایکوبیوم قارچی همچنین با چندین بیماری روده، از جمله بیماری التهابی روده، مرتبط شده. تحقیقات روی بیماری کرون هم نشون داده که بیماران رشد بیش از حد کاندیدا دارن. این قارچ‌ها همچنین سمومی تولید می‌کنن که پوشش روده رو تحریک می‌کنه، که می‌تونه علائم تجربه شده توسط بیماران کرون رو توضیح بده.

سطح بالای کاندیدا تو روده می‌تونه سلول‌های ایمنی رو هم فعال کنه و اونا رو التهابی‌تر کنه. این موضوع تو بیماران مبتلا به کووید-۱۹ شدید دیده شده.

مایکوبیوم‌ها تو بدن

مایکوبیوم فقط تو روده ما پیدا نمیشه.

ما یه مایکوبیوم پوست هم داریم. در واقع، پوست بین انگشتان پای ما، تعداد متنوع‌تری از گونه‌های قارچی نسبت به هر مایکوبیوم پوست دیگه داره.

مایکوبیوم پوست عمدتاً تحت سلطه یه قارچ به نام مالاسزیا (Malassezia) هست. این مخمر برای رشد روی سطح پوست سازگار شده.

مالاسزیا می‌تونه سلول‌های ایمنی رو که بین لایه‌های پوست ساکن هستن، فعال کنه. این ممکنه منجر به التهاب مرتبط با اختلالات پوستی، مثل پسوریازیس و اگزما بشه.

کاندیدا اوریس (Candida auris) هم یه دلیل نگرانی هست. این قارچ در برابر بسیاری از داروهای ضد قارچ مقاومه، به همین دلیل اگه روی سطح پوست رشد کنه، می‌تونه مشکل‌ساز بشه – به ویژه برای بیمارانی که مشکلات سیستم ایمنی دارن. تو یه بیمارستان یا اورژانس، این می‌تونه خطرناک باشه.

خانم‌ها همچنین یه مایکوبیوم تو واژن دارن. تعادل اون با جوامع باکتریایی که اونجا زندگی می‌کنن، می‌تونه یه عامل تعیین‌کننده بزرگ برای سلامت واژن باشه.

یکی از رایج‌ترین عفونت‌های قارچی تو سطح جهان، کاندیدیازیس واژن (برفک) هست. این بیماری می‌تونه علائمی مثل خارش شدید، درد و تورم ایجاد کنه. بسیاری از زنان بالغ حداقل یه بار تو زندگی خودشون عفونت برفک رو تجربه می‌کنن.

منبع برفک یه قارچ دیگه از خانواده کاندیداست: کاندیدا آلبیکنس (Candida albicans). این یه عضو رایج مایکوبیوم واژنه.

میکروبیوم واژن معمولاً تحت سلطه باکتری لاکتوباسیلوس (Lactobacillus) هست که به کنترل جمعیت کاندیدا کمک می‌کنه. اما اگه تعادل بین باکتری و قارچ مختل بشه (مثلاً با آنتی‌بیوتیک‌ها)، قارچ می‌تونه رشد بیش از حد داشته باشه یا مولکول‌های التهابی تو واژن تولید کنه. این پاسخ التهابی عامل علائم رایج برفک مثل قرمزی و خارش هست.

پروبیوتیک‌ها ممکنه به بازگردوندن تعادل بین قارچ‌ها و باکتری‌ها برای جلوگیری از عفونت‌های مخمری واژن کمک کنن – اگرچه تا به حال موفقیت محدودی داشته. بعضی درمان‌های جدید که مولکول‌های قارچی ایجادکننده التهاب رو هدف قرار میدن، تو مدل‌های حیوانی و تعداد کمی از زنان امیدبخش بودن.

شواهد خوبی وجود داره که نشون میده ممکنه ما یه مایکوبیوم تو ریه‌ها و تو شیر مادر هم داشته باشیم.

به طور بحث‌برانگیزی، بعضی‌ها حتی پیشنهاد دادن که ممکنه ما تعداد کمی سلول قارچی تو مغز داشته باشیم – و این سلول‌های قارچی ممکنه با اختلالات تخریب‌کننده عصبی مثل پارکینسون و آلزایمر مرتبط باشن.

مطالعات کالبدشکافی شواهدی از قارچ‌ها رو تو مغز افرادی که به دلیل اختلالات مغزی فوت کردن، پیدا کردن – اما این اثبات نمی‌کنه که قارچ‌ها باعث بیماری اونا شدن یا اینکه تو طول زندگی اونجا بودن.

مطالعات تجربی رو موش‌ها هم نشون داده که تعداد کمی سلول قارچی می‌تونن برای مدت طولانی تو مغز زنده بمونن – و حضور این سلول‌های قارچی با کاهش عملکرد حافظه مرتبط بود.

آزمایش‌ها رو مگس‌ها هم نشون داده که قارچ‌ها ممکنه به مغز سفر کنن و روی عملکرد تأثیر بذارن. این بهترین شواهدیه که در حال حاضر داریم که نشون میده تعداد کمی قارچ ممکنه وارد مغز بشن و برای مدت طولانی زنده بمونن.

اینکه آیا این اتفاق تو انسان میفته، و اینکه آیا این یه مایکوبیوم واقعی محسوب میشه یا نه، هنوز باید ثابت بشه.

هنوز چیزهای زیادی هست که در مورد مایکوبیوم نمی‌دونیم. اما با ادامه تحقیق تو این حوزه، ممکنه به زودی اهمیت مایکوبیوم تو سلامتی خودمون رو بهتر درک کنیم و بفهمیم چطور می‌تونیم ازش مراقبت کنیم.

لینک منبع